De mythe

Jason was de rechtmatige koning van Iolkos, maar zijn oom Pelias had de troon ingepikt nog voor Jason geboren was. Zijn moeder deed alsof de baby bij de geboorte was gestorven en bracht hem in het geheim naar de centaur Chiron, die hem opvoedde. Pelias had intussen een orakel gehoord dat hem zou waarschuwen: pas op voor een man met één sandaal.

Twintig jaar later verscheen op de markt van Iolkos een jonge man met gouden krullen, een luipaardvel om zijn schouders — en één sandaal. De andere was hij kwijtgeraakt bij het oversteken van een rivier, waar hij een oude vrouw had gedragen die in werkelijkheid Hera was. Pelias herkende meteen wie voor hem stond.

Jason eiste zijn troon op. Pelias beloofde afstand te doen — op één voorwaarde: Jason moest het Gulden Vlies terughalen uit Colchis, hangend aan een boom en bewaakt door een draak die nooit slaapt. Een opdracht die niemand kon overleven, dacht Pelias. Jason nam hem aan als avontuur.

Jason liet scheepsbouwer Argos een schip maken met vijftig roeispanen — de Argo. In de boeg kwam een stuk van de Sprekende Eik van Dodona, bezield door Pallas Athena: het schip kon waarschuwen en profeteren. Afgezanten gingen naar elk paleis in Griekenland om vrijwilligers te vragen, en zo verzamelde zich de beroemdste ploeg helden uit de Griekse mythologie —de volledige lijst staat apart.

Bij het vertrek uit Pagasae voorspelde de ziener Idmon dat iedereen weer veilig thuis zou komen — op één na: hijzelf. Tiphys werd stuurman, Lynceus stond op de uitkijk, en Orpheus zong tijdens het roeien.

Op Lemnos, een eiland waar de vrouwen alle mannen hadden gedood, bleef de bemanning twee jaar hangen — Jason koos er koningin Hypsipyle als vrouw — tot Herakles hen terug naar het schip dreef. Bij Cyzicus vermoordde Jason in het donker per ongeluk zijn eigen gastheer. Bij de Pegaefontein verdween Hylas, meegetrokken door verliefde nimfen, en bleven Herakles en Polyphemus zoekend achter.

Het gevaarlijkste moment kwam bij de Symplegaden: twee rotsen die elk schip verpletterden dat ertussen probeerde te varen. Op advies van de blinde ziener Phineus liet Euphemus eerst een duif los. De rotsen sloegen dicht op haar staartveren — en toen ze weer opensprongen, roeide de Argo er in één beweging doorheen. Sindsdien staan de rotsen stil.

Onderweg door de Zwarte Zee stierven twee mannen kort na elkaar: de ziener Idmon, doodgestoken door een everzwijn — zijn eigen voorspelling bij het vertrek kwam uit — en stuurman Tiphys, aan een ziekte. De volledige route, met alle eenentwintig etappes, staat op de kaart.

In Colchis stelde koning Aietes een opgave die onmogelijk leek: twee vuurspuwende stieren voor een ploeg spannen, drakentanden zaaien, en het leger van gewapende mannen verslaan dat eruit opgroeide. Op de Olympus besloten Hera en Athena Jason te helpen. Ze schakelden Aphrodite in, die haar zoon Eros een gouden bal beloofde als hij Aietes' dochter Medea verliefd liet worden op Jason.

Medea, zelf een tovenares, gaf Jason 's nachts een beschermende zalf en een magische steen — op voorwaarde dat hij met haar zou trouwen. De volgende ochtend temde Jason de stieren zonder een schroeiplek, en toen het leger uit de grond opsprong, gooide hij de steen ertussen en liet hen elkaar afmaken. Aietes was woedend en zon op verraad.

Diezelfde nacht nog leidde Medea Jason naar het heilige bos. Ze zong de altijd wakkere draak in slaap; Jason nam het Vlies van de boom en ze roeiden weg. Aietes stuurde zijn zoon Apsyrtus achterna — Medea lokte hem in een val, en Jason doodde hem.

De Argo bereikte Iolkos, en Jason toonde het Gulden Vlies aan Pelias — die intussen Jasons vader had laten vermoorden. Medea overtuigde de dochters van Pelias dat ze hun oude vader kon verjongen: ze kookte een oud schaap met kruiden en er sprong een lam uit de ketel. De dochters herhaalden het ritueel op hun eigen vader, zonder de kruiden. Pelias kwam niet meer tot leven — de voorspelling die hem zijn hele leven had achtervolgd, kwam alsnog uit, door toedoen van zijn eigen familie.

Het verhaal eindigt niet gelukkig. Jason verliet Medea voor een prinses van Korinthe; Medea wreekte zich met een vergiftigde bruidsjurk en doodde zelfs haar eigen kinderen. Jason eindigde als een berooide, eenzame man. Op een dag, terug bij zijn oude schip, viel de boeg van de Argo op zijn hoofd.